Sağlıkta Kalite Akreditasyon Kağıt Kürek mi?

Sağlıkta kalite ve akreditasyona ilgi duyanlar. Merhaba.

İlgi duyanlara fikir vermek. Yeni başlayanlara yol göstermek için bu yazıları hazırlıyorum.

Hasta ve çalışan güvenliği. Kalite ve akreditasyon. Sağlıkta gündemde olan konular. Sağlıkta kaliteye olan ilgi her geçen gün daha da artıyor. Buna rağmen bazen sağlık çalışanları; kalite, kağıt kürek işi derler. Kağıt kürek işi ne demek? Daha çok bürokratik işler. Tamamlanması gereken prosedürler, evrak işleri. Genel olarak insanların, uğraşmaktan hoşlanmadıkları, çoğu zaman canlarını sıkan, fakat yapılması gerektiği için mecburen yapılan işler.

Bunu söyleyen sağlık çalışanları haklı mı? Sağlıkta kalite ve akreditasyon. “Kağıt Kürek İşi mi?” Bu algı nasıl ortaya çıktı? İnceleyelim.

Sağlık çalışanlarının haklı olduğu yönler var. Aslında bunu söyleyen sağlık çalışanlarının iki temel dayanağı var.

Birincisi dokümanlar ve kayıtlar. Sağlıkta kalite çalışmalarına başlarken hazırlamaya başladığımız dokümanlar. Uygulamaların izlenebilirliğini sağlamak için tutulan kayıtlar. İkincisi de bazı sağlık kuruluşlarında masa başında hazırlanan dokümanların uygulamaya yansıtılmaması. 

Sağlıkta kalite çalışmalarında başlangıçta sağlık çalışanlarının deyimiyle bir miktar bürokrasi ve kırtasiyecilik artar.  Sağlıkta kalitede kağıt kürek denen işlerin iki türü var. Birincisi dokümanlar. İkincisi kayıtlar.

Önce dokümanları inceleyelim. Standartlar ne yapılması gerektiğini açıklar. Nasıl yapılacağını sağlık kuruluşları kurum içi dokümanlarında tanımlar. Bu dokümanlar; kurum içinde standart uygulamayı sağlar. Bu dokümanlar; sistemin devamlılığı için işin önemli bir parçasıdır. Bu dokümanlar; bir ülkede yayınlanan yönetmelik ve yönergelere benzer. Yönetmelikler, bir toplumun düzenli ve adil bir şekilde işleyişini sağlar. Herkesin haklarını korumada önemli rol oynar. Yönetmelikler olmadan, toplumda düzensizlik ve haksızlık yaşanma olasılığı artar. Uygulanacak kuralları ve düzenlemeleri belirleyen resmi belgelerdir. Toplumun düzenini sağlar. Kalite dokümanları da sağlıkta kalitenin yönetmelik ve yönergeleridir. Nasıl bir ülkede düzenin sağlanmasında yönetmelik ve yönergeler gerekli ise. Kağıt kürek değilse. Bu dokümanlarda aynı faydayı sağlar. Sağlıkta kalitenin etkin şekilde yürütülmesini sağlar. Bunlara da kağıt kürek demek haksızlık olur.

Tabi ki eğer uygulanıyorsa. Sadece masa başında hazırlanmışsa. Uygulamaya yansıtılmamışsa. Söyleyecek bir şey yok. Sağlık çalışanları haklı. 

Dokümanlardan sonra gelelim kayıtlara. Aslında kayıtlar kalite çalışmaları ile gelmedi. Zaten vardı. Yasal ve etik koşulların karşılanması için sağlık kayıtları doğru ve eksiksiz olmalı. Hastanın teşhis, tedavi ve bakım sürecinde yapılan işlemleri belgelemek için kayıtların tutulması gerekli.  Sağlık kayıtları, hastaların farklı sağlık uzmanları veya tıbbi kurumlar arasında iletişimini kolaylaştırır. Sağlık kayıtları, tedavi süreçlerinin takip edilmesine yardımcı olur. Hastalıkların ilerleyişi, kullanılan ilaçlar, yapılan testler ve tedaviler gibi önemli bilgiler kaydedilir. Bu kayıtlar, hastanın sağlık durumu hakkında bilgi verir. Tedavi planlarının düzenlenmesini ve güncellenmesini sağlar.

Diyelim ki bir hasta ile ilgili dava süreci başladı. Mahkeme öncelikle sağlık kurumundan hasta dosyasını ister. Hasta dosyalarında, hastadan alınan onamlar, hastaya uygulanan işlemler, uygulayan kişilerin bilgileri gibi kayıtlar yer alır. Bu bilgilere bakılarak karar verilir. Eğer hastaya verdiğiniz hizmeti kayıt altına almazsanız, haklı olduğunuz konuda haksız duruma düşersiniz. Bu dosya aynı zamanda yapılan ve yapılmayan tüm işlemlerin belgesi. Bu kayıtlar kanıt. Bu kayıtlar izlenebilirliği sağlamak için gerekli. Bu kayıtlar hastayı, çalışanı ve sağlık kuruluşunu korur.

Sağlıkta kalite bu kayıtların doğru, anlaşılır, özenli, eksiksiz tutulmasını ister. Sağlık kalite çalışmaları kapsamında tutulan bu kayıtların yasal bir süreçte çok sayıda sağlık çalışanına fayda sağladığına tanık oldum. Bu nedenle sağlıkta kalite çalışmaları kapsamında tutulan kayıtların kırtasiyeciliği artırdığını düşünmüyorum.  

Hani “İğneyi kendine çuvaldızı başkasına batır” denir ya.  Çalışanlar kağıt kürek diye düşünüyorsa, biz “kalite ve akreditasyon ekibi üyelerinin” de yaptığı hatalar var. Ekiplerin deneyimsizliği ve bilgi eksikliği nedeniyle yapılan hatalar var. Başlangıçta kalite ce akreditasyon ekiplerinin bilgi seviyesi yetersizdi. Standartların amacını, değerlendirme ölçütlerini, gerekliliklerini anlamadan çalışma yapılıyordu. Gerçekten gerekli olup olmadığı yada farklı çözüm yolları araştırılmıyordu. Örneğin bir sağlık kuruluşunda kullanılan bir doküman veya form aynen kopyalıyor; kuruluş ismini değiştirilip kullanıyordu. Günümüzde bu tür uygulamalar azalmaya başladı.

Üstelik önceden tüm dokümanlar ve kayıtlar elle kağıt üzerinde tutuluyordu. Artık İşimiz Çok Daha Kolay. Sağlık hizmetlerinde dijital teknolojilerin kullanımı gün geçtikçe arttı. Ve yaygınlaşıyor. Dijitalleşme sağlıkta kalite alanında da çok faydalı oldu. Kayıtlar elektronik ortamda saklanmaya başladı. Kolayca erişilebilir hale geldi. Kâğıt kürek işleri kalmadı. Sağlık kuruluşlarının kâğıt yükü çok azaldı. Çünkü ıslak imzalı olması gereken belgeler bile elektronik imza ile dijital ortama entegre edilebiliyor.

Sağlık çalışanlarının kalite kağıt kürek işi demesinin bir nedeni de masa başı uygulamalar. Sizce. Masa Başı kalite ve akreditasyon olur mu? Uyguluyormuş gibi yapılıyor mu?

Sağlıkta kalite ve akreditasyon standartlarının nasıl uygulandığını açıklayan doküman yani prosedür, talimat vb. hazırlamakla iş bitmiyor. Hazırladığınız doküman kuruluşa uygun mu? Kuruluşa özgü mü? Çalışanlar için anlaşılabilir ve yol gösterici mi? Yoksa bilgisayar başında talimat yazmak çok basit bir işlem. İnternette bir sürü talimat, prosedür var. O talimatları bul. Üzerinde değişiklik yap. Al sana doküman. Dokümanda tanımlananlar sağlık kuruluşunda uygulanıyor mu? Sahaya yansıyor mu? Önemli olan bu. Üstelik ilgili uygulamalar sürekli olmalı. Sadece belirli zaman dilimlerinde, denetim dönemlerinde uygulanmamalı. Aynı zamanda kurumun ilgili tüm bölümlerinde uygulanmalı. Denetime hazırlık için bazı bölüm ve servisler seçilip sadece onlarda uygulanmamalı. Uygulanmakla kalmamalı. İzlenmeli. Gözden geçirilmeli, Sürekli iyileştirilmeli.

Sağlık çalışanı; maşı başı uygulamaları görünce doğal olarak sağlıkta kaliteden uzaklaşıyor. Kalite kağıt kürek işi diyor. Evet. Masa başı kalite ve akreditasyon, sağlık kuruluşlarında yaşanan bir gerçek. Sevindirici olan her geçen gün azalması. Masa başı uygulama örneklerini. Masa başı uygulama nedenlerini. Uyguluyormuş yapan kuruluşların nasıl anlaşıldığını diğer yazılarımda örneklerle anlatacağım.

Sizin de tanık olduğunuz benzer uygulamalar var mı? Varsa yazın.

Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü ayrıntılı bilgi için tıklayın