Standartları Nasıl Hazırlanır?

Herkese Merhaba;

Sağlıkta akreditasyon hazırlıkları; kâğıt üzerinde kalmasın. Masa başı uygulama olmasın, yada uygulanıyormuş gibi yapılmasın diye bu yazıyı ve bağlı yazıları hazırladım. Sağlıkta kalite ve akreditasyon derken neyi neden yaptığımız anlaşılsın istiyorum. Sağlıkta kalite ve akreditasyon standartlarının benimsenmesini, içselleştirilmesini, kurum kültürü haline dönüşmesini istiyorum.

Sağlıkta akreditasyon standartları; kurum performansını ve klinik uygulamaları iyileştirmek için kullanılır. Sağlık kurumları için faydalıdır. Standart seti oluşturma süreci uzun, ayrıntılı, kapsamlı ve zor bir süreç. Faydalı olması için çok sayıda uzmanın katılımı ve yoğun emekle hazırlanır. Süreci inceleyin. Çok sayıda uzmanın katılımını ve emeğini görürsünüz.  Faydalı olmaması mümkün değil diye düşünürsünüz. Bu nedenle bu yazıda sizlere kalite akreditasyon standartlarının nasıl hazırlandığını anlatıyorum.

Standartlar Deniz Feneri:

Standartlar; sağlıkta akreditasyon sisteminin en önemli bileşenidir. Kalbidir. Mükemmele ulaşmak için araçtır. Sağlık kurumları için en iyi uygulamayı tanımlar. Sağlıkta akreditasyon standartları; minimum risk, optimum kalite, maksimum güvenlik sağlamayı hedefler. Deniz feneri gibidir. Yöneticiler ve sağlık çalışanları için güvenilir bir rehberdir. Bu konuda ayrıntılı açıklamayı Deniz Feneri yazımızda inceleyebilirsiniz.

Bilimsel araştırmalar, gözlemler ve deneyim yoluyla elde edilen bilgiler kullanılır. Bilgilerin doğru, güvenilir ve güncel olmasına özen gösterilir. İnce eleyip sık dokunur. Bireysel ve toplumsal fayda sağlamak için uyulması gereken doğrular haline dönüştürülür. Kolay, faydalı ve kullanılabilir formda hazırlanır.  Böylece sağlıkta kalite ve akreditasyon standartları ortaya çıkar. Güvenli kaliteli sağlık hizmeti için sağlık kurumları ile paylaşılır.

Standartların geçerli olması için; doğru, kabul edilebilir ve uygulanabilir olmalıdır. Doğru bilgiler içermelidir. Doğru bilgiler, deneyimler veya kaynaklarla desteklenerek hazırlanmalıdır. Bu nedenle; akademisyenler, sağlık yöneticileri, denetçiler sağlık çalışanları ve çok sayıda uzman çalışmalara katılır.

Sağlıkta Akreditasyon Standartları; ulusal ihtiyaç ve öncelikler, ulusal-uluslararası standartlar/çalışmalar, Dünya Sağlık Örgütü hedefleri ISQua ilkeleri temel alınarak hazırlanır. Diğerlerini anladık. Ama neden İSQua? diyebilirsiniz. Uluslarası Sağlıkta Kalite Derneği (The International Society for Quality in Healthcare-ISQua) dünyada sağlıkta kalite ve akreditasyon çalışmalarının çatı kuruluşudur. Dünya Sağlık Örgütü ile resmi işbirliği içinde çalışır. Sonraki bölümde standartların geçerliliği ve güvenilirliğinde ayrıntılı olarak anlatacağım.

Standartların faydalı olması için; tüm paydaşların ihtiyaçları, istekleri ve beklentileri iyi anlaşılmalıdır. Bu nedenle paydaşların bilgi ve deneyimlerinden yararlanılır. İlgili tüm tarafların katılımı ile hazırlanır. Tüm paydaşların katılımı standartların daha zengin, faydalı, kapsayıcı ve uygulanabilir olmasını sağlar. Her aşamada paydaşların görüşleri alınırken farklı yöntemler kullanılır.

Hangi alanda standart seti hazırlanacağı belirlenirken Sağlık Bakanlığın öncelikleri, ulusal ihtiyaçlar, hasta ve çalışan güvenliği gereklilikleri dikkate alınır. Uzmanlardan bir çalışma grubu oluşturulur.  ISqua ilkeleri doğrultusunda Eylem Planı hazırlanır. Öncelikle çalışma yapılacak sağlık hizmetinin özellikleri belirlenir. Hizmetin süreçleri ve organizasyon yapısı incelenir. Kaliteli sağlık hizmeti sunumu için ihtiyaçlar ve öncelikler belirlenir. Literatür gözden geçirilir. Bilimsel araştırmalar, uluslararası rehberler incelenir. Dünya Sağlık Örgütü ve diğer ulusal/uluslararası kuruluşların tavsiyeleri gözden geçirilir. Diğer ülkelerin akreditasyon standartları incelenir.

Tüm bu çalışmalar sonucunda taslak bir standart seti hazırlanır. Taslak set paydaşların incelemesine sunulur. Yeniden paydaşların görüş ve önerilerini alma süreci başlar. Biraz önce bahsettiğim yöntemlerle paydaşların görüş ve önerileri alınır. Önerilerle standart seti yeniden düzenlenir.

Standart seti doğru şekilde düzenlenmeli. Uygun bir şekilde kullanıma sunulmalı. Bu nedenle hazırlanan standart seti ile pilot çalışma yapılır. Bir sağlık kurumunda bu standart setine göre bir değerlendirme yapılır.

Denetçiler sahada taslak setin anlaşılabilir, uygulanabilir ve ölçülebilir olmasını test eder. Pilot çalışmanın sonuçları analiz edilir ve raporlanır. Pilot çalışma sonuçlarına göre standart setinde yeniden düzenlemeler yapılır.

Tüm aşamalar tamamlanır. Yetkili komisyona sunulur. Sağlıkta kalite ve akreditasyon standartlarının son şekli komisyonun kararı ile belirlenir. Onaylanır. Yayınlanır. Yürürlüğe girer.

Gelişen ve değişen teknolojiyle birlikte sağlık hizmetleri ve süreçlerin zamanla değişikler olur.  Standartlarında bu değişimle uyumlu olmalıdır. Standartlar belirli aralıklarla güncellenir. Bu genellikle 2-3 üç yılda birdir. Standart setinin güncellenmesinde de hazırlık aşamasında olan algoritma kullanır.

Standart setinin anlaşılabilir olması, uygulanabilir olması, ölçülebilir olması, geçerli olması, güvenilir olması değişik aşamalarda test edilir. Bu kadar yoğun emek ve katılımla harcanan rehberin faydalı olmaması düşünülemez. Yöneticilere ve sağlık çalışanlarına düşen her standart maddesinin amacını anlamak, yorumlamak ve uygulamaktır.

Bunları anlatıyorum. Bizi takip etmeye devam edin.

Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü ayrıntılı bilgi için tıklayın